Chuyện bờ cờ

5146030061_bang_tieng_viet_noi
A á ớ bờ cờ

Tớ ko có vấn đề với Thủ tướng đọc “cờ lờ mờ vờ.” Nhưng tớ có vấn đề với cách đặt tên chữ cái kiểu đó.

Nói cách khác, tớ không trách ông Phúc, mà tớ trách cái người quan chức nào đó ngày xưa nghĩ ra cách đặt tên bảng chữ cái “a bờ cờ”.

Thời ông Phúc đi học ở miền Bắc, người ta dạy theo kiểu đó. “A” là a, mà “B” là bờ. Trường lớp dạy ổng vậy thì ổng hiểu tiếng Việt đọc như vậỵ Ổng đi Nga học, người ta dạy “A” là a, mà “Б” là be, thì ổng hiểu tiếng Nga đọc như vậỵ Tiếng Việt khác, tiếng Nga khác, ông đọc theo kiểu Việt mà ông biết, đối với tớ không thành vấn đề.

Nhưng theo tớ cách đặt tên chữ cái “B, C, D, Đ” là “bờ, cờ, dờ, đờ” là một cách đặt tên dở.

Dùng “bờ, cờ, dờ, đờ” để dạy phát âm, thì cũng được.(*) Bờ i bi huyền bì, cũng ok đi.

Nhưng dùng để gọi tên các chữ cái là dở. Vì nó khó đánh vần, dễ nhầm lẫn.

Dễ nhầm lẫn vì chữ cái nào cũng “ờ ờ ờ ờ,” khó phân biệt.

Đừng nói chi xa, ngay cái “cờ lờ mờ vờ” của ông Phúc, phải nghe nhiều lần mới ra, vì một loạt “ờ” nghe rất giống nhau.

Các ngôn ngữ khác có tên chữ cái được hình thành qua sử dụng nhiều trăm năm (chứ không phải do ai đó ở miền Bắc sau 54 úm ba la nghĩ ra) nên đặt tên các phụ âm nhiều kiểu chứ không phải chỉ một vần.

CLMV kiểu Pháp sẽ là “xê el em vê”, kiểu Anh sẽ là “xi eo(l) em vi”, kiểu Tây Ban Nha sẽ là “xê êlê êmê uvê”. Tiếng Nga, bốn nước này sẽ là “КЛМВ” và sẽ đọc là “kha el em vê” (đại khái thế, tớ không rành tiếng Nga, tớ nghe người ta đọc dùm rồi chép lại).

Nhiều vần khác nhau, ít nhầm lẫn. Dùng mỗi một vần “ờ”, dễ nhầm lẫn.

Đánh vần chữ cái, quan trọng là mình đánh vần và người nghe biết ngay mình đang nói đến những chữ cái nào. Hai chữ cái khác nhau, gọi nó bằng hai tên càng khác nhau càng tốt. Nhưng nếu mỗi phụ âm lại đặt tên dùng một vần nguyên âm khác nhau thì không được vì (1) có nhiều phụ âm mà ít nguyên âm, và (2) thay vần nguyên âm lung tung lại hóa ra khó nhớ.

Cho nên tiếng Pháp, Tây Ban Nha căn bản dùng vần “ê”, tiếng Anh căn bản dùng vần “i”. Nếu tiếng Việt căn bản dùng vần “ờ” thì cũng ok đi, nhưng lại chỉ dùng thuần vần “ờ” thôi thì lại thành dở.

Tính ra, bảng chữ cái tiếng Việt có 17 phụ âm, theo kiểu bờ cờ dờ thì có hết 14 chữ cái là vần “ờ” (trừ “ka,” “sờ nặng” với “xờ nhẹ” <– cái vụ này nữa, mai mốt nói!)

Có hết 14 cách để bị lẫn lộn!

Bảng chữ cái Pháp ko có Đ và có thêm F, J, W, Z, thì có 20 phụ âm, chỉ có 7 phụ âm vần “ê”, có 6 phụ âm đặt tên kiểu “e”+phụ âm: eff, el, em, en, err, ess. Tức là maximum chỉ có tới 7 cách để bị lẫn thôi. Các chữ H, J, K, Q, W, X, Y, Z đều có tên hoàn toàn khác các chữ cái còn lại, không nhầm lẫn được.

Kiểu đọc chữ cái tiếng Việt xưa là dựa theo kiểu Pháp và do đó được thừa hưởng sự “khó nhầm lẫn” đó.

So sánh tiếp.

Bảng chữ cái tiếng Anh kiểu Anh cũng 20 phụ âm, 7 phụ âm vần “i”, 5 phụ âm kiểu “e”+phụ âm, maximum 7 cách để bị lẫn. Kiểu Mỹ gọi Z là “zee” thì có 8 phụ âm vần “i”, maximum 8 cách để bị lẫn.

Tiếng Tây Ban Nha, có 23 phụ âm, 7 phụ âm vần “ê”, 8 phụ âm kiểu “ê”+phụ âm+”ê” như R đọc là êrê, maximum 8 cách để bị lẫn.

Túm lại là cách đặt tên chữ cái kiểu phụ âm+”ờ” là cách dở vì mục đích đặt tên các chữ cái là để đánh vần cho người nghe hiểu thì lại không đạt được.

Nó là cách đặt tên tùy tiện, do ai đó có quyền có chức ở miền Bắc sau 1954 nghĩ ra, bắt mọi người phải nghe theo, và Thủ tướng Phúc, xét cho cùng, cũng chỉ là nạn nhân của người đó.

=======

(*) Tái bút / chú thích:

Dùng “bờ cờ” để dạy phát âm theo tớ chỉ mới là tạm được thôi chứ chưa hay hẳn.

Dạy “Bờ I Bi” chỉ thực sự tốt nếu âm “ờ” phát ra nhẹ thôi, thì em bé nghe phụ âm “B”, ghép với nguyên âm “I”, thành “BI”, là tốt.

Thí dụ dạy tiếng Pháp cho người Tàu (là nước có ký tự không có phonetic), người ta vẫn dạy “B(ơ) I” rồi ghép lại thành “BI” mặc dù tên gọi của chữ cái “B” là “bê”. Nhưng âm “ơ” chỉ phát hờ thôi chứ không thực sự phát âm thành tiếng.

Vì nếu phát âm thành tiếng, thì “Bờ I” ghép lại = “bời” chứ không phải = “bi”.

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s