Chuyện ngụy biện với chả ngụy biện: Ai phải chứng minh

Hôm nay đọc tin về ĐH Đảng bỗng gặp thí dụ về trách nhiệm chứng minh/gánh nặng chứng minh/sức ép bằng chứng, nên ngoáy entry này.

Cách đây hồi lâu trên blog GS Nguyễn Văn Tuấn có bài viết mang tựa đề “Thói ngụy biện ở người Việt,” tại đây. Bài viết được khá nhiều người khác trích dẫn, thí dụ như bạn Trang the Ridiculous ở đây.

Trong bài viết bác Tuấn có đoạn này, về trách nhiệm chứng minh, tiếng Anh gọi là burden of proof, và nhà báo Đoan Trang gọi làSức ép bằng chứng“:

6. Luận điệu ngược ngạo. Bằng chứng luôn luôn là gánh nặng của người phát biểu. Do đó, tìm cách chuyển gánh nặng đó cho một người khác là một thủ đoạn của những người ngụy biện. Chẳng hạn như trong câu này “Anh nói rằng ăn nhiều mỡ không liên quan đến cholesterol, nhưng anh có thể chứng minh điều đó không?” Đáng lẽ người phát biểu phải chứng minh, nhưng công việc đó lại được chuyển cho người đối thoại!

Điểm yếu của bác Tuấn là “Bằng chứng luôn luôn là gánh nặng của người phát biểu” nhưng khi hai người nói chuyện qua lại thì ai là “người phát biểu”?

Bác Phan Xinê có note góp ý khá chính xác như sau:

Đọc đoạn trên tui cười muốn té ghế. Tại sao? Vì điều đó có nghĩa là đứa nào nói trước đứa đó thắng. Giờ chẳng hạn tui đưa ra một chuyện vô cùng là vô lý kiểu “Hút thuốc lá bằng lỗ hậu môn sẽ tốt cho sức khoẻ”. Bạn không tin, bạn sẽ vặn lại “Anh nói hút thuốc lá bằng lỗ hậu môn sẽ tốt cho sức khoẻ, nhưng anh có thể chứng minh điều đó không?”, thì rõ ràng bạn là một kẻ nguỵ biện. Chẳng lẽ để không nguỵ biện, mình phải tự hút thuốc lá bằng hậu môn để chứng minh? =))

Thế, vấn đề là ở chỗ đó. Một người phán, một người bác, vậy ai phải chứng minh? Các bác nào làm ngành nghề liên quan đến burden of proof sẽ còn nói thêm rằng trong chuyện burden of proof còn phải chia ra hai bước, gồm burden of production (trách nhiệm trưng bằng chứng) và burden of persuasion (trách nhiệm thuyết phục). Ai phải trưng bằng chứng, và trưng bao nhiêu cho vừa?

Thế thì trong bản tin VnExpress về cuộc họp ở ĐH Đảng, có phần này. (Xin nói rõ là chuyện võ lâm tụ họp hảo Hán chỉ là cái duyên cái cớ, chứ mục đích của tớ là nói chuyện burden of proof, không phải để nói chuyện truyền kỳ.)

Hình VnExpress

Số là trong báo cáo chính trị kỳ trước, ĐH X, có định nghĩa nền kinh tế nước nhà như sau:

(1) “Có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại với quan hệ sản xuất phù hợp”

Ở ĐH XI thì dự thảo báo cáo chính trị đề nghị câu này:

(2) “Có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu”

Tại đại hội, bác polymer Lê Đức Thúy có góp ý là người ta nghe “công hữu về tư liệu sản xuất” người ta liên tưởng tới chuyện hợp tác xã, chuyện đánh tư sản mại bản, chuyện chiếm đất chiếm nhà, người ta khiếp hãi. Bác ấy ủng hộ câu này:

(3) “Có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại với quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp”

(khác câu (1) ở từ “tiến bộ”)

Thì ông Nguyễn Phú Trọng đem burden of proof ra đấu. Bản tin VnExpress:

Theo ông Trọng, với những vấn đề đã rõ, chín muồi và được thực tiễn chứng minh là đúng thì sẽ sửa. Còn những vấn đề chưa rõ, còn nhiều tranh luận thì tốt nhất là giữ như dự thảo.

Tức là, nếu ông polymer không chứng minh được (3), thì do đó (2) sẽ phải đúng.

Vấn đề là ở đây ai là người phải chứng minh?

Trong 3 điều (1) – (2) – (3), điều nào được xem là tất nhiên đúng, để cho người khác phải chứng minh là nó sai?

Nếu tính theo thứ tự trước sau (kiểu “cười muốn té ghế” ai nói trước người đó thắng như bạn Phan Xinê nhận định) thì (1) tới trước nếu nói chung, nhưng nếu nói riêng tại Đại hội XI, thì (2) tới trước.

Còn nếu lập luận kiểu ad verecundiam (ai có thớ hơn người đó thắng) thì bác Trọng ngon hơn bác Thúy, miễn bàn rùi.

This entry was posted in Nghiêm túc and tagged , , , . Bookmark the permalink.

2 Responses to Chuyện ngụy biện với chả ngụy biện: Ai phải chứng minh

  1. CâyTre says:

    Định nghĩa Ngụy Biện là gì??Cũng như Định nghĩa Sự Thật thế nào…v..v và v..v.Theo tôi,trong toán học thì:Ắt có&Đủ và chứng minh là tất yếu.Trong văn học và v..v thì phải dẫn chứng bằng Tài liệu,Ghi chép ngọn ngành.Riêng Học thuyết Mác-Lê chỉ thấy Nói chứ dẫn chứng không có.Sau này,Liên Xô và Đông Âu sụp đổ thì học thuyết Mác-Lê được chứng minh cụ thể??Có thể nói Thời gian sẽ chứng minh vấn đề…Như VN ngày nay,thời gian 36 năm cho miền Nam,60 năm cho miền Bắc đã chứng minh rất cụ thể rồi??Do đó,theo thuyết Duy Tâm thì:Thân,Tâm,Ý còn Thuyết Duy Vật thì:Nói và Làm.Cụ thể hơn nhưng kết quả đều là 1.Ví dụ:Ta(Thân)lòng(Tâm)thiện(Ý) sinh ra Thiện,còn như Tâm ác thì sinh Xấu.Nôm na là:Ý tưởng sinh ra Hành động vậy…Thế thì,CSVN ngày nay làm theo thuyết gì???và thực hiện(hành)thế nào??Tôi không cần phải Chứng minh nữa nhé!!!Mong các vị chỉ giáo thêm…!Cuối cùng,Tôi nói lại câu cổ nhân sau:Nhân Bất Học Bất Tri Lý và Chân Lý không bao giờ thay đổi…/Saigon,27/6/2011-9h30′.

    • Phương says:

      Bác Phan Xinê : hai cái (2) và (3 ) Bác đã nhầm rồi, đây không phải là tranh luận mà là chỉ là trò chơi chữ của các chính trị gia thôi. Bạn Tuấn có đề cập đến ” gánh nặng của bằng chứng” mình nghĩ nó rất chí lí đó Bác cười hay khóc vì cái này là việc của Bác không đáng để chêm vào đây định kiến cá nhân như vậy được. Tôi đưa ra ví dụ như thế này để bác khỏi té nhé :trong bàn nhậu lai rai vài li ” P1 : dạo này trông anh phát tướng nhỉ ; P2 : Nói thật với A tôi hút thuốc lại, hút thuốc lại tôi thấy người khỏe ra, không nặng nề, tôi gọn như thế này là nhờ hút thuốc đấy ; P1 : anh sai rồi hút thuốc rất tai hại , tốt hơn anh nên bỏ đi ; P2 : anh sai thì có, thì đây tôi khẻo như vâm thế này đây là nhờ hút lai đó ( hăng máu lên) P2 ( tiếp) : Anh dựa vào đâu mà bảo tôi sai và không được hút nưa nào ?” P2 nói lớn tiếng vì đang hăng, nhất thời P1 chưa nghĩ ra câu gì đáp lại nên ngồi thừ ra, không nói nữa. Đó là một ví dụ về việc P2 đẩy việc tìm bằng chứng sang P1 để chứng minh ngược lại định đề do P2 đưa ra là ” Hút thuốc mang lại sức khỏe cho tôi . “

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s