Ngụy biện của bác Trọng, giải bằng toán

 

Trước khi đọc entry này, xin đọc entry hôm qua, tại đây. Câu hỏi là vầy:

Trong thời gian ở Cuba, bác Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng có phán một câu cực máu. Bác bẩu:

Việt Nam “giải quyết được các vấn đề xã hội tốt hơn nhiều so với các nước tư bản chủ nghĩa có cùng mức phát triển kinh tế.”

Câu này máu, dưng mà cũng độc ở chỗ này:

Giả sử câu này hoàn toàn đúng về mặt fact, về mặt dữ liệu.

Tức là chấp cho bác Trọng là đúng hết. Rằng thì là có một cây thước nào đó để đo mức phát triển kinh tế. Rằng thì là có nước tư bản X nào đó có cùng mức phát triển kinh tế với Việt Nam. Rằng thì là có một cây thước khác để đo mức giải quyết các vấn đề xã hội. Rằng nước X nói trên có điểm xã hội thấp hơn Việt Nam.

Nói chung là chấp hết ráo.

Thì câu của bác Trọng vẫn là một thứ ngụy biện!

Đố biết tại sao.

Câu trả lời, tớ giải thích trong entry trước.

Bây giờ tớ giải thích thêm bằng toán. Câu trả lời bằng toán sẽ hơi khác hơn một tí, có nhược điểm của nó, nhưng cũng gần sát ý. Nhưng dùng toán, câu trả lời ngắn hơn, và thậm chí đối với một số bạn quen với toán, là đơn giản hơn, dễ hiểu hơn.

Bạn nào còn muốn tiếp tục suy nghĩ thì đừng đọc. Chứ tớ làm biếng không chơi trò chữ màu trắng nữa đâu.

Câu trả lời:

Giả sử có thước đo điểm kinh tế (đơn vị KT) và thước đo điểm xã hội (đơn vị XH).

Theo bác Trọng, Việt Nam có kinh tế 5 KT chẳng hạn, và xã hội 6 KT, trong khi nước tư bản X nào đó, có kinh tế cũng 5 KT, thì xã hội của X chỉ có 4 XH thôi.

Nói theo toán học, thì bác Trọng khoe rằng, ở nước tôi, tỷ lệ XH/KT là 6/5 = 1.2, cao hơn ở nước X, chỉ có 4/5 = 0.8 thôi.

Suy ra, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ngon lành hơn chủ nghĩa tư bản.

Tuy nhiên, điều này chỉ đúng nếu tỷ lệ XH/KT là một chỉ số có ý nghĩa, và chỉ số này được đồng ý rằng càng cao là càng tốt và càng thấp là càng xấu.

Nhưng thực tế không phải như vậy.

Vì nếu XH/KT càng cao, thì ngược lại KT/XH càng thấp. Và XH/KT càng thấp, thì KT/XH càng cao.

Mà không có lý do khách quan nào để chọn XH/KT thay vì KT/XH. Lật ngược lại, chỉ số KT/XH của Việt Nam chỉ có 5/6 = 0.84 trong khi chỉ số KT/XH của X lên tới 5/4 = 1.25.

Nước nào mà chẳng may XH/KT bị thấp, sẽ lại khoe là KT/XH của tôi cao.

Cho nên nếu nói xuôi không được thì tất nói ngược phải được.

Cái khoe khoang trở nên vô nghĩa. Và nó trở thành ngụy biện. Thuộc dạng “nói thế đéo nào cũng được.”

Câu đố: Ngụy biện của bác Tổng Trọng

Nguyễn Phú Trọng tại Cuba

Hôm bữa bác Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng qua La Havana. Do trái múi giờ, nên hôm đó cả Cuba lẫn Việt Nam đều thức để nghe bác Trọng chém gió bằng một bài dài thượt đăng nguyên văn tại đây.

Trong đó bác Trọng có nói một câu cực kỳ đặc biệt. Bác bẩu:

Việt Nam “giải quyết được các vấn đề xã hội tốt hơn nhiều so với các nước tư bản chủ nghĩa có cùng mức phát triển kinh tế.”

Câu này đặc biệt ở chỗ này:

Giả sử câu này hoàn toàn đúng về mặt fact, về mặt dữ liệu.

Tức là chấp cho bác Trọng là đúng hết. Rằng thì là có một cây thước nào đó để đo mức phát triển kinh tế. Rằng thì là có nước tư bản X nào đó có cùng mức phát triển kinh tế với Việt Nam. Rằng thì là có một cây thước khác để đo mức giải quyết các vấn đề xã hội. Rằng nước X nói trên có điểm xã hội thấp hơn Việt Nam.

Nói chung là chấp hết ráo.

Thì câu của bác Trọng vẫn là một thứ ngụy biện!

Đố biết tại sao.

Chuyện ngụy biện với chả ngụy biện: Ai phải chứng minh

Hôm nay đọc tin về ĐH Đảng bỗng gặp thí dụ về trách nhiệm chứng minh/gánh nặng chứng minh/sức ép bằng chứng, nên ngoáy entry này.

Cách đây hồi lâu trên blog GS Nguyễn Văn Tuấn có bài viết mang tựa đề “Thói ngụy biện ở người Việt,” tại đây. Bài viết được khá nhiều người khác trích dẫn, thí dụ như bạn Trang the Ridiculous ở đây.

Trong bài viết bác Tuấn có đoạn này, về trách nhiệm chứng minh, tiếng Anh gọi là burden of proof, và nhà báo Đoan Trang gọi là “Sức ép bằng chứng“:

6. Luận điệu ngược ngạo. Bằng chứng luôn luôn là gánh nặng của người phát biểu. Do đó, tìm cách chuyển gánh nặng đó cho một người khác là một thủ đoạn của những người ngụy biện. Chẳng hạn như trong câu này “Anh nói rằng ăn nhiều mỡ không liên quan đến cholesterol, nhưng anh có thể chứng minh điều đó không?” Đáng lẽ người phát biểu phải chứng minh, nhưng công việc đó lại được chuyển cho người đối thoại!

Điểm yếu của bác Tuấn là “Bằng chứng luôn luôn là gánh nặng của người phát biểu” nhưng khi hai người nói chuyện qua lại thì ai là “người phát biểu”?

Bác Phan Xinê có note góp ý khá chính xác như sau:

Đọc đoạn trên tui cười muốn té ghế. Tại sao? Vì điều đó có nghĩa là đứa nào nói trước đứa đó thắng. Giờ chẳng hạn tui đưa ra một chuyện vô cùng là vô lý kiểu “Hút thuốc lá bằng lỗ hậu môn sẽ tốt cho sức khoẻ”. Bạn không tin, bạn sẽ vặn lại “Anh nói hút thuốc lá bằng lỗ hậu môn sẽ tốt cho sức khoẻ, nhưng anh có thể chứng minh điều đó không?”, thì rõ ràng bạn là một kẻ nguỵ biện. Chẳng lẽ để không nguỵ biện, mình phải tự hút thuốc lá bằng hậu môn để chứng minh? =))

Thế, vấn đề là ở chỗ đó. Một người phán, một người bác, vậy ai phải chứng minh? Các bác nào làm ngành nghề liên quan đến burden of proof sẽ còn nói thêm rằng trong chuyện burden of proof còn phải chia ra hai bước, gồm burden of production (trách nhiệm trưng bằng chứng) và burden of persuasion (trách nhiệm thuyết phục). Ai phải trưng bằng chứng, và trưng bao nhiêu cho vừa?

Thế thì trong bản tin VnExpress về cuộc họp ở ĐH Đảng, có phần này. (Xin nói rõ là chuyện võ lâm tụ họp hảo Hán chỉ là cái duyên cái cớ, chứ mục đích của tớ là nói chuyện burden of proof, không phải để nói chuyện truyền kỳ.)