Báo chí Hong Kong tác nghiệp

Chuyện rằng ông Henry Tang ra ứng cử chức Đặc khu trưởng Hong Kong. Nhưng rồi phát giác ra nhà ổng xây căn hầm hoành tráng mà không xin phép.

Báo chí bèn nhào tới chụp hình căn nhà tường cao hào sâu này.

Bấm vào đây để xem các đồng nghiệp tớ tác nghiệp ở Hong Kong như thế nào. Hình của ChinaFotoPress, via Getty Images.

Vụ Hoàng Khương: ‘Đạo đức nhà báo’ không phải trên trời rơi xuống

Hồi ông Hoàng Khương mới có tin bị mất dóp, nhà bác Osin có nói thế này: “Khoan vội chỉ trích, các bạn thử thảo luận thêm.” Bác í nói thế thì tốt thôi, cứ để bác với các bạn bác í thảo luận thêm. Dưng mà bác í lại lôi mình vào. Bác í bẩu: “bạn Thuy Do và Lan Anh Nguyen, Huong Pinky Vu, Hao-Nhien Q. Vu, Nga Pham cho biết thêm các án lệ báo chí ở Anh và Mỹ đi.”

Tớ lúc đầu ko muốn bàn vào, vì lý do sẽ nói thêm ở dưới, nhưng đã bị gọi đích danh, tớ bèn còm thế này:

Trong ngành báo chí Mỹ thì có hai trường phái. Trường phái cổ điển thì cương quyết không tham gia vào bất cứ cái gì; chỉ quan sát, tường trình, không nhập cuộc. Trường phái mới (“new journalism”) thì cho rằng bọn nhà báo “khách quan” chỉ giả vờ, thôi đã muốn nhập cuộc thì nhập cuộc công khai.

Riêng chuyện bắt quả tang các loại tội phạm thì (ngoài chuyện vi phạm pháp luật thì bị truy tố) có thêm câu hỏi về đạo đức nghề nghiệp, là “nếu các anh không dụ khị (để viết bài), chắc đâu người ta đã phạm tội?”

Đó là lời tớ còm, nhưng thật ra tớ chả muốn còm chút nào. Lý do tớ không muốn bàn vào về “các án lệ báo chí ở Anh và Mỹ,” là vì:

Các loại án lệ, nguyên tắc đạo đức, v.v., của báo chí Anh Mỹ, nó đẻ ra là vì môi trường chính trị, xã hội, pháp lý ở Anh ở Mỹ nó như thế.

Tư duy của chính phủ VN về chức năng của báo chí (hàng cũ)

Bài này tớ viết trên Yahoo! 360 năm 2008, bấy lâu nay chứa tạm bên Multiply, nay cóp vô đây vì sẽ cần xài.

Tư duy của chính phủ VN về chức năng của báo chí

Chuyện này ai cũng biết rồi nên tớ muốn nói tới một khía cạnh khác.

Tới nay thì chắc ai mà biết đọc blog đều đã biết chuyện này:

Một số doanh gia Nhật bị truy tố tội đưa hối lộ cho quan chức Việt Nam. Trong vụ án đó thì ông Huỳnh Ngọc Sĩ (hình trên), sếp PMU đại lộ Đông-Tây bị khai là đã nhận $820,000 tương đương 15% tiền “lại quả” trong dự án này.

Có lẽ bức xúc (“Nghĩ mình phương diện quốc gia” –Hồ Tôn Hiến trong Truyện Kiều), Bộ Ngoại giao Việt Nam “đã đề nghị phía Nhật Bản trong khi vụ việc đang được điều tra, chưa có kết luận cuối cùng thì các cơ quan truyền thông đại chúng của hai nước đều không nên đưa tin, bài về việc này; nếu có đưa tin thì phải khách quan, theo đúng quy định pháp luật của mỗi nước.” (Tin báo TN)

Chuyện này do ông Thứ trưởng Ngoại giao Hồ Xuân Sơn cho báo chí biết, nhưng đề nghị là của “phía Việt Nam” chứ không phải của ông thứ trưởng, đừng quy cho ổng tội nghiệp.

Đề nghị này của chính quyền Việt Nam phản ảnh những khái niệm này:

* Chính quyền nước này nhúng tay vào công việc của “các cơ quan truyền thông đại chúng” nước khác là chuyện … ngửi được.

* Chính quyền bảo ban “các cơ quan truyền thông đại chúng” không cho đưa tin, bài về việc này việc nọ, là chuyện ngửi được.

Cứ chấp luôn cả hai chuyện này đi.

Thì vẫn còn một khái niệm nữa cũng tiềm ẩn trong lời yêu cầu của phía Việt Nam. Nó phản ảnh tư duy của các quan chức cấp cao nhất tại Việt Nam về chức năng của báo chí.

Đó là:

* Báo chí “nên” chờ mọi chuyện “xong đâu đấy” rồi mới được đưa tin, đưa bài.

Bạn nào còn muốn làm báo cho yên thân thì phải hiểu điều này: Đưa tin sớm, khi các bác các cụ chưa sắp xếp xong đâu đấy, nếu bị thộp là ráng chịu.

Chưa tin ư? Có nhớ hai nhà báo Nguyễn Văn Hải và Việt Chiến bị bắt vì nguyên nhân gì không? Vì đưa tin Bùi Tiến Dũng khi các bác ấy chưa rút ra kết luận cuối cùng của các bác ấy.

Ngay cả trước đó nữa, còn nhớ chuyện phóng viên Lan Anh bị truy tố không? Cái cớ là “chiếm đoạt tài liệu bí mật,” nhưng cái gốc là dám đề nghị điều tra công ty Zuellig Pharma.

Từ giờ đi thì chớ. Phải đợi các bác điều tra xong đâu đấy rồi mới được đăng. Còn nếu các bác không điều tra (ví dụ: “tôi không thích vì tôi chưa thích” — Nguyễn Xuân Hiển, Vietnam Airlines) thì ráng mà im miệng lại.

Chịu khó mà ngồi yên trên cái lề phải ấy, chớ nhúc nhích.

Tớ phản đối cách làm báo này

Kinh hoàng lối làm báo

Có một cách làm báo tớ ghét mà thỉnh thoảng lại phải thấy. Tớ cực lực phản đối lối làm báo đó.

Đó là cách làm như của báo Giáo dục Việt Nam, bấm vào đây. Hình bên cạnh.

Bản tin là 10 thanh niên hiếp dâm một cô gái.

Nhưng bức hình được đưa ra, lại là hình cô gái, xõa tóc xuống để che mặt.

Câu hỏi 1: * Tại sao đưa hình cô gái? Người ta là nạn nhân một tội ác tình dục. Người ta có sự riêng tư cần được bảo vệ, vậy tại sao đưa hình người ta lên?

À, GDVN trả lời, vì vậy nên chúng tôi nói cô ấy xõa tóc. Thế à, vậy thì trả lời cho tớ câu này.

Câu hỏi 2: * Phụ nữ nếu có phải xõa tóc che mặt như này, là vì người ta xấu hổ/nhục nhã. Các anh thấy cô ấy phải xấu hổ nhục nhã à??? Cô ấy có làm gì mà phải xấu hổ nhục nhã???? Cô ấy có phải tội phạm đâu mà phải cúi đầu che mặt thế kia????? Cô ấy là nạn nhân, nghe chửa??????

Nạn nhân không có gì phải xấu hổ, không có gì phải nhục nhã cả.

Nạn nhân, là cần được có công lý, chứ không cần một tấm hình sỉ nhục người ta thế kia.

Nghe chửa?

Siêu đạo văn, hay, Làm báo cực dễ

Nó cắt cáp tao, tao đạo văn thằng Người Việt

Bài này nha, của một “Lê Đức” nào đó trên Petrotimes nha.

Toàn bộ là chôm từ bài của Hà Giang báo Người Việt nha.

Đã thế, cọp lại còn xào dở. Bài đạo dùng paragraph dài như viết luận văn, đọc mỏi mắt luôn nha. Bài gốc xuống hàng gọn ghẽ nhẹ nhàng nha.

Riêng câu đầu câu chót chôm của VOA nha, ở đây nha.

Làm báo cực dễ nha.

(BTW, làm blog cũng cực dễ. Phát hiện này là của TS Vũ Thị Phương Anh, ko phải của tớ. Hehehe.)

Phải đưa chuyện này ra ngay ra hôm nay để xả xui. Chứ tới mai lại là ngày Báo chí Cách mạng, tớ áy náy!

Đặt tít trên báo – chuyện Quốc Vượng

Mấy hôm nay đọc báo vụ Quốc Vượng, lúc đầu thấy cái tít này:

“Cầu thủ Quốc Vượng bị bạn gái đâm” (báo Tuổi Trẻ)

Sau đó thì có:

“Quốc Vượng giãi bày chuyện bị bạn gái đâm“(Vietnamnet)

Rồi tới tít này:

“Quốc Vượng bị đâm là có thật“(báo Tuổi Trẻ)

Nhưng có cái tít tớ chờ mãi không thấy. Trích Tuổi Trẻ:

Trong lúc đó, ông Nguyễn Thái Công, tổ trưởng tổ 2, tổ dân phố khối 11 và ông Nguyễn Xuân Hoan, an ninh khu phố, cho biết: “Chúng tôi không rõ chuyên riêng tư của hai người nhưng biết anh Quốc Vượng đã nhiều lần đến nhà đánh cô T.T.T. Mới đây, cô đã mua con dao dấu dưới chiếu để phòng thân khi bị Quốc Vượng đánh. Sáng 5-3 lúc cô T.T.T từ ngoài phố thì Quốc Vượng đến mở cửa (Vượng có chìa khoá riêng). Khi về nhà, cô T.T.T, vừa bước vào phòng thì bị Quốc Vượng nấp trong phòng nhảy ra đè xuống, nhét giẻ vào miệng. Cô T.T.T lấy con dao giấu dưới chiếu đâm vào hông trái Quốc Vượng và tri hô.”.

Cái tít tớ chờ:

“Quốc Vượng hành hung phụ nữ, không bị bắt“

Tư duy thị trường chưa ngấm

Báo Tuổi Trẻ trong một bài báo về vụ tăng giá vàng, giá đô la, cho thấy tư duy kinh tế thị trường vẫn chưa ngấm hẳn vào đầu nhiều người, và lối suy nghĩ kiểu “bọn gian thương bóc lột” dường như vẫn còn sâu lắm.

Có nhiều cách định nghĩa kinh tế thị trường, nhưng một yếu tố có lẽ ai cũng dễ dàng đồng ý, là trong nền kinh tế thị trường, mình chấp nhận sự cân bằng của cung – cầu – giá. Một yếu tố khác có lẽ ai cũng dễ dàng đồng ý, là người ta làm ăn là phải có lời, có lãi.

Mà nếu đã chấp nhận sự cân bằng của cung – cầu – giá, thì điều đó có nghĩa là: Nếu do cung-cầu (chứ không phải do một hành động phi thị trường, như sự chơi bẩn của một kẻ độc quyền nhập khẩu chẳng hạn) mà giá tăng, thì mình đừng có càm ràm.

Trong bài báo Tuổi Trẻ, phóng viên A.H. viết về việc giá vàng tăng “tại các cửa hàng vàng tư nhân” và viết như sau:

“Tại các cửa hàng vàng tư nhân, do nguồn cung hạn hẹp nên đẩy giá lên đến 37,6 triệu đồng/lượng trong khi mua vào chỉ 37,35 triệu đồng/lượng.”

Người ta làm ăn thì phải có lãi chứ. Mà phần lãi chưa tới 1%, thì có gì quá đáng? “Mua vào chỉ 37,35 triệu” là sao??

Rồi sau đó lại có câu này:

“Số người mua vàng không nhiều nhưng do người giữ vàng không chịu bán ra nên các tiệm vàng có cớ để đẩy giá lên.”

Ơ hay chửa. Ít người bán, tức là cung thấp. Cung thấp (mà báo Tuổi Trẻ cũng biết thế nhé: “nguồn cung hạn hẹp,” báo viết vậy) thì giá lên chứ có gì đâu mà thắc mắc.

“Có cớ đẩy giá lên” là sao??

Dấu hiệu của tuổi già

.

1.

Thỉnh thoảng đi đây đó, gặp người này kia, người ta giới thiệu: “À, đây là bạn tôi, X.” Quay qua tớ, người ta giới thiệu ngược lại: “Còn đây là anh Hạo Nhiên.”

Thì có khi bạn trẻ X hỏi tớ:

Bạn trẻ X: “So what do you do?“

Tớ: “I’m an editor. At a newspaper.“

Bạn trẻ X (mắt sáng lên): “Really? Which one?“

TớL: “Người Việt.“

Bạn trẻ X: “Wow. My mom reads your paper all the time.“

2.

Tớ phỏng vấn vị dân cử đầu tiên và duy nhất người Việt ở San Francisco. Luật sư Steve Ngô đắc cử vào Hội đồng Giáo dục Đại học Cộng đồng San Francisco năm 2008.

Tớ gởi email báo tin bài đã đăng báo. Rồi tớ nói gởi địa chỉ cho tớ, tớ gởi mấy tờ báo giấy lên làm kỷ niệm.

Bạn Steve vui vẻ trả lời:

“Could you send me a couple of copies. My grandpa would get a kick out of it!”

Friendly fire

Friendly fire là mỹ từ quân đội Hoa Kỳ dùng để nói người lính chết oan khi đạn đồng đội bắn trúng mình bỏ mạng.

Hôm bữa trên báo Người Việt có người viết bài này. Trong bài đó có tiết lộ chuyện này:

Cũng như trước đây chúng tôi có nhận được lá thư của một người nhận là thương binh VNCH ở Việt Nam viết sang xin giúp đỡ, nhưng trong thư người này nói là “đã đi lính cho chính phủ Saigon từ năm 1970 cho đến ngày giải phóng”. Những người lính miền Nam không có lối nói như thế.

Hờ hờ.

5 năm oánh trận chỉ mới bị thương, chưa chết. Nay thì chết với đồng đội vì 1 “chữ Việt Cộng.”

Hờ hờ.

Chuyện một tấm hình, hay, nhà nước và nhà báo

Hôm thứ Hai, AP đưa tin một bị cáo ở nhà tù Guantanamo nhận tội. Bức hình ở trên là vẽ trong tòa án quân đội; hình do AP phát tán. (Tòa quân đội, như tất cả các tòa liên bang, không cho mang máy hình vô, nên báo chí đã thành thói quen mướn người vẽ hình.)

Đây là chú thích hình. Để ý đoạn in đậm:

In this photo of a sketch by courtroom artist Janet Hamlin and reviewed by a U.S. Department of Defense official, Capt Michael Grant, USAF swears in Omar Khadr, right, at the Camp Justice compound of Guantanamo Bay U.S. Naval Base in Cuba, Monday Oct. 25, 2010. Khadr pleaded guilty under oath before military commission Judge Patrick Parrish, rear, to five charges including murder in a plea agreement with military authorities. On Khadr’s right, Canadian lawyers Dennis Edney and Nathan Whitling, with military legal defense LTC Jon Jackson, USA and Maj Matthew Schwartz, USAF. (AP Photo/Janet Hamlin, Pool)

Tạm dịch:

Trong bức hình bản vẽ của họa sĩ chuyên vẽ cảnh tòa án Janet Hamlin và được duyệt qua bởi một viên chức Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ, Đại úy Michael Grant USAF cho Omar Khadr (phải) tuyên thệ tại khu vực tòa án của căn cứ hải quân Guantanamo Bay ở Cuba, hôm thứ Hai 25 tháng 10, 2010. V.v. (AP Photo/Janet Hamlin, Pool)

Tại sao lại phải đoạn đó?

Ừ thì một mặt nó giải thích cái mẩu giấy dán lên bức vẽ. Nhưng mà nếu cần thì xóa cha cái mẩu giấy đó đi, việc gì phải để đó rồi giải thích lòng vòng?