Ba cuộc đấu tranh cho quyền con người, trong diễn văn TT Obama

Người biểu tình tại Selma bị cảnh sát đánh trong ngày Bloody Sunday, 1965.

Nhắc tới ba địa danh nổi tiếng, chỉ trong một câu Tổng thống Barack Obama gắn liền ba cuộc đấu tranh cho dân quyền: Của phụ nữ, của người da màu, và của người đồng tính.

Trong bài diễn văn nhậm chức nhiệm kỳ nhì đọc hôm 21/1, TT Obama có câu này:

We, the people, declare today that the most evident of truths – that all of us are created equal – is the star that guides us still; just as it guided our forebears through Seneca Falls, and Selma, and Stonewall; just as it guided all those men and women, sung and unsung, who left footprints along this great Mall, to hear a preacher say that we cannot walk alone; to hear a King proclaim that our individual freedom is inextricably bound to the freedom of every soul on Earth.

Bản dịch của bác Anh Gau Pham:

Chúng ta, nhân dân, hôm nay tuyên bố rằng sự thật hiển nhiên nhất là tất cả chúng ta sinh ra đều bình đẳng – hôm nay vẫn dẫn đường chúng ta đi; y như nó đã từng dẫn đường cho các bậc tiền nhân của chúng ta vượt qua Thác Seneca và Selma và Stonewall; y như nó đã từng dẫn đường cho những người đàn ông và đàn bà, hữu danh và vô danh, đã để lại dấu chân trên chính bãi đất này, để nghe một vị mục sư giảng rằng chúng ta không thể nào đi một mình được; để lắng nghe một vị King tuyên bố rằng sự tự do cá nhân của chúng ta đan xen chặt chẽ với sự tự do của mọi linh hồn trên Trái Đất.

Đoạn giữa, ông nói “Seneca Falls, và Selma, và Stonewall.” Mấy cái đó là gì? Đó là 3 địa danh ở Mỹ và cũng là 3 biểu tượng của 3 cuộc đấu tranh đòi quyền bình đẳng: Của phụ nữ, của người thiểu số, và của người đồng tính.

Trong ba sự kiện này, Selma đẫm máu hơn hết. Selma là thủ phủ quận hạt Dallas County, Alabama, là bang kỳ thị sắc tộc nặng nề và cũng là nơi người Mỹ gốc Phi châu tranh đấu mạnh mẽ. Để ngăn chặn người da đen ghi tên đi bầu, Dallas County bày ra đủ các cách để cấm, như bắt phải thi kiến thức, ra bài khó rồi đánh rớt; trả thù người đăng ký, đuổi việc, đốt nhà. Khi tập thể các giáo viên da đen ra ghi tên đi bầu, hội đồng giáo dục cách chức toàn bộ 32 người. Phòng bầu cử chỉ tiếp đơn xin đi bầu của người da đen 2 ngày trong tháng, nhưng khi họ tổ chức kéo nhau ra ghi tên thì kêu cảnh sát tới bắt.

Cũng ở Alabama thành phố Marion gần Selma, người da đen tổ chức tuần hành tới phòng ghi tên bầu phiếu, cũng bị cảnh sát giải tán. Thanh niên Jimmie Lee Jackson cùng mẹ và ông ngoại bỏ chạy vào một quán ăn thì bị cảnh sát rượt theo, đánh đập ông ngoại 82 tuổi. Mẹ can, cũng bị đánh, Jackson can, bị đánh rồi một cảnh sát viên rút súng bắn chết Jackson.

Và họ lẳng lặng nhìn Công giáo Phật giáo đấu nhau

Giặc Thầy Chùa, cẩm nang lý luận của nhóm cực đoan.

Ba nhân vật Công giáo nổi tiếng lên truyền hình tại Quận Cam đả kích những nhân vật Phật giáo nổi tiếng. Phía Phật giáo chỉ trích lại. Một lần, hai lần, ba bốn lần, chưa hết, mà kéo dài hàng mấy tháng trời.

Trong khi đó, các lãnh đạo tôn giáo khác, giới chính trị gia, các bình luận gia, những người bình thường ăn nói rất mạnh bạo về những chuyện bất công xảy ra cách nửa vòng trái đất, thì lại im lặng đối với cuộc tranh chấp chia rẽ tôn giáo xảy ra ngay sát nách mình.

Tôi sẽ kể sơ về chuyện xảy ra, nhưng rồi sẽ nhấn mạnh tới sự im lặng này.

Nhân vật mở đầu vụ này là Giáo sư Dương Đại Hải, một người Công giáo từng đắc cử vào Ban Đại diện Cộng đồng, có chương trình truyền hình phát sóng tại Quận Cam. Ông kêu gọi gây quỹ dựng đài tưởng niệm Tổng thống Ngô Đình Diệm. Chẳng mấy chốc, chuyện gây quỹ và tôn vinh Ngô Tổng thống lan qua chuyện tố cáo giới sư sãi Phật giáo là gián điêp cộng sản, gián tiếp giết hai anh em tổng thống.

Trong lập luận này, ông Hải được sự tiếp tay của cựu Thiếu tướng Lý Tòng Bá, từng tham chiến trận Ấp Bắc, và cựu Thiếu tá Liên Thành, từng là Trưởng ty Cảnh sát Quốc gia tỉnh Thừa Thiên thời Tết Mậu Thân. Những lời tố cáo của họ được lấy từ bộ sách “Giặc thầy chùa” của tác giả Đặng Văn Nhâm, trong đó tất cả những tên tuổi lớn trong đạo Phật của miền Nam Việt Nam đều bị cho là gian dâm, tham lam, và nằm vùng cho cộng sản.

BMI nhận định về quan hệ Việt – Trung

Đoạn dưới đây copy and paste từ báo cáo về an ninh và quốc phòng Việt Nam, do Business Monitor International thực hiện, Quý III, 2012. Bold là của tớ. Báo cáo này ngoài đường bán gần 1000 USD đấy nhá.

* * * *
China

As described above, Sino-Vietnamese ties became severely strained in the first half of 2011, with
Vietnam accusing China of aggressive behaviour in disputed areas of the South China Sea. But relations
have since improved. Bilateral meetings included the visit of Chinese State Councillor Dai Bingguo to
Hanoi in September, and the reciprocal visit of Vietnamese Secretary General Nguyen Phu Trong to
Beijing the following month. The two countries have also been talking under the auspices of ASEAN:
China-ASEAN guidelines on a Declaration of Conduct in the South China Sea were formulated in July,
and China and Vietnam are partnering as co-chairs of the ASEAN Defence Ministers’ Meeting Plus
Expert Working Group on humanitarian assistance and disaster relief.

Hai gia đình, Hà Nội, Sài Gòn

Cùng trong ngày, được thấy hai tấm hình hai gia đình Việt Nam.

.

(Hình: FB Ngô Duy Quyền)

Ngô Duy Quyền, LS Lê Thị Công Nhân, với bé Lucas, tại Hà Nội.

.

(Hình: Mẹ Nấm)

Lễ hôn phối Trịnh Kim Tuyến và Paulo Thành Nguyễn tại nhà thờ dòng Chúa Cứu Thế Sài Gòn.

Phúc cho những người công chính.

Cực đoan tư nhân và cực đoan nhà nước

Biểu tình chống đêm nhạc Trịnh Công Sơn, tại Garden Grove tháng 3, 2008. (Hình: Vũ Quí Hạo Nhiên)

Hôm tôi mới mất việc ở báo Người Việt, một bạn lên Facebook hỏi một câu thế này:

“Thầy ui, có thành lập mặt trận đấu tranh tự do báo chí cho báo chí tiếng Việt ở Mỹ không Thầy ui?”

Ý của bạn ấy chắc hẳn là blogger trong nước bị cộng sản đàn áp mình lập mặt trận đấu tranh cho họ, thì nay báo chí tiếng Việt ở Mỹ bị những người giống cộng sản đàn áp mình cũng lập mặt trận đấu tranh.

Bạn ấy nói thế vì chỉ mới nhìn thấy mặt nổi của vấn đề, là nhũng đám người cộng-sản và giống-cộng-sản uy hiếp tự do ngôn luận. Điều đó đúng, nhưng nhu cầu lập một “mặt trận tranh đấu” thì ở hai chỗ lại không giống nhau. Vì tuy cực đoan ở đâu cũng gần như nhau, có sự khác nhau rất lớn giữa cực đoan có cầm quyền, như chính phủ Việt Nam, và cực đoan không cầm quyền, như một nhóm người ở Bolsa.

Sụ khác biệt đó nằm ở cái quyền. Khi cực đoan cầm-quyền mà ra tay, thì có người đi tù. Khi cực đoan không-cầm-quyền mà ra tay, thì kết quả là tùy mình. Mình đầu hàng cái tay chém gió đó, thì nhóm cực đoan này mới có ảnh hưởng. Nhưng ngược lại, cái nguy hiểm là tự dưng trao quyền cho nhóm cực đoan, thì, y như chính quyền cộng sản, họ sẽ lấn tới gây thiệt hại cho cả cộng đồng. Đó là những ý tôi triển khai trong bài blog này.

Cha chung, mọi người khóc: Elinor Ostrom và bài toán lạm dụng tài nguyên

Giáo sư chính trị học Elinor Ostrom (1933-2012), Nobel Kinh tế 2009. (Hình: Indiana University)

Tiến sĩ Elinor Ostrom, người phụ nữ đầu tiên và duy nhất đoạt giải Nobel Kinh tế, qua đời hôm 12 tháng 3, thọ 78 tuổi.

Bà được giải Nobel Kinh tế năm 2009, sau cả một đời nghiên cứu cách bảo vệ tài nguyên của chung sao cho không bị lạm dụng, không bị dùng quá trớn, bào mòn tới nỗi bị mất luôn.

Tuy chiếm giải Nobel kinh tế, nhưng bà Ostrom không phải là một nhà kinh tế học. Bà đậu cử nhân, cao học, và tiến sĩ đại học UCLA không phải trong ngành kinh tế, mà trong ngành chính trị học.

Hầu hết công trình nghiên cứu của bà đều được thực hiện trong thời gian bà dạy tại đại học Indiana University, cũng không phải trong khoa kinh tế, mà trong khoa chính trị.

Điều này thật ra không có gì lạ. Không lạ, vì kinh tế học không còn là một ngành riêng lẻ dành riêng cho những người muốn làm kinh tế nữa, mà kinh tế học đã lấn vào hầu hết các ngành khoa học xã hội. Phương pháp luận của kinh tế là một phương pháp luận căn bản hầu như bất kỳ một nhà khoa học xã hội nào cũng phải biết. Và khi một nhà chính trị học, như Tiến sĩ Ostrom, dùng phương pháp của kinh tế để giải quyết vấn đề tài nguyên dùng chung, thì công trình đó trở thành một công trình kinh tế học.

.

Bài toán quen thuộc

.

Vấn đề Tiến sĩ Ostrom nghiên cứu là một vấn đề khá quen thuộc với người Việt Nam. Tại sao phòng vệ sinh ký túc xá lại rất dơ? Tại sao đường xá Việt Nam xả đầy rác?

Tại sao di tích lịch sử cứ bị phá hỏng không ai chăm sóc? Tại sao ngành du lịch làm ăn chụp giựt không màng tới tiếng xấu cho đất nước? V.v. và v.v.

Một vụ cưỡng chế thời Pháp thuộc

Trong một luận án tiến sĩ đại học Yale, phân tích lịch sử truyền đạo Công Giáo vào Việt Nam, tớ đọc được một chuyện về một vụ đất đai. Một vụ vừa có chuyện cưỡng chế, vừa có chuyện không cưỡng chế trong đó. Tớ kể chuyện này ở đây, bạn nào suy diễn linh tinh là chuyện riêng của bạn.

Chuyện xảy ra năm 1937, vào thời cực thịnh của thực dân Pháp tại Đông Dương, khi mà tất cả các phong trào kháng chiến đều bị dẹp hết, một thế hệ công chức bản xứ đã có mặt để thực hiện tất cả những chính sách gì mà Pháp cần. Hầu hết cơ sở hạ tầng đều đã hiện diện – trường học, nhà thương, đường sắt, v.v.

Năm đó, chính quyền thành phố Hà Nội ra quyết định dời một nghĩa trang Công Giáo. Một lý do được nhà cầm quyền ghi là “nằm bên cạnh một con đường cái dẫn tới thủ đô, nó gây cảm giác chết chóc trên đường đi.”

Họ định dọn qua một địa điểm khác, thì địa điểm này lại nằm cạnh một ngôi đình thờ Hai Bà Trưng.

Ông Phạm Huy Lục, lúc đó là Chủ tịch Viện Dân biểu Bắc Kỳ, phản đối. Ông nói dọn nghĩa trang vào giữa thành phố là vi phạm phép vệ sinh. Nhưng phía Pháp không nghe.

Thấy vậy, ông Lục đổi chiến thuật, ông mang Hai Bà ra dọa, ông nói địa điểm này xúc phạm một “đền thờ quốc gia” vì tính linh thiêng của Hai Bà v.v.

Trong một bức thư trả lời, người giám đốc sở Công chánh của Hà Nội phản bác là ngôi đình này chỉ mới xây có 200 năm, chỉ là một trong hàng ngàn đình làng, không phải là đình cổ từ thời xưa, không nằm trong danh sách di tích lịch sử của trường Viễn Đông Bác Cổ.

Nói vậy nhưng ông Pháp này cũng nhịn ông Lục. Ông này đề nghị một địa điểm khác.

Thì ở địa điểm này, người chủ miếng đất bên cạnh lên tiếng phản đối. Lúc đầu, ông này cũng nêu lý do vệ sinh này nọ. Sở Công chánh không nghe.

Ông chủ đất lại bèn đem tôn giáo ra dọa. Ông nói bên cạnh chỗ đề nghị làm nghĩa trang này là một cái đền của đạo Lão, thờ Tú Uyên – Giáng Kiều.

Ông chủ tỉnh Hà Nội viết một bức thư lên quan Toàn Quyền, càm ràm là cái đền này chả dính dáng gì tới dự án nghĩa trang này cả.

Nhưng cũng nhịn, bỏ ý định dời nghĩa trang.

Tóm lại là trong vụ này có những chuyện như sau:

* Thực dân Pháp di dời một nghĩa trang của người Công Giáo – là những người mà giới trí thức cộng sản hay đồng hóa với chế độ thực dân.

* Một ông bản xứ, trong cái Viện Dân biểu Bắc Kỳ mà sử gia cộng sản hay dựng lên hình ảnh là nghị gật tay sai, ông này lên tiếng phản đối nhà cầm quyền, và phản đối thành công. Không cưỡng chế miếng đất gần đình nữa.

* Một ông chủ đất bản xứ, tức là kẻ bị cai trị trong chế độ thuộc địa, cũng phản đối thành công, chống được quyết định cưỡng chế miếng đất gần nhà ông, gần một đền thờ Tiên.

Như đã nói, tớ chỉ kể chuyện thời xưa, thời mà dân ta bị áp bức bóc lột dưới chế độ thực dân. Tớ không kể chuyện thời nay, bạn nào suy diễn linh tinh, bị thất vọng hay gì đấy, ráng chịu.

Luận án này là “Catholic Vietnam: Church, Colonialism and Revolution, 1887-1945,” đại học Yale University, năm 2008, tác giả Charles Patrick Keith. Ông lục lọi văn khố ở Hà Nội, Sài Gòn, Paris, Aix-en-Provence, cũng như trong thư viện Việt Nam tại đại học Cornell.

Tiến sĩ Keith hiện dạy sử Đông Nam Á tại Michigan State University. Luận án này đoạt giải Henry A. Turner Dissertation Prize, và sắp tới sẽ được xuất bản dưới dạng sách, tựa “Catholic Vietnam:  A Church from Empire to Nation, 1862-1954,” NXB University of California Press (thuộc đại học UC, quen gọi là Berkeley).

Talawas đã từng dịch một bài viết của TS Keith, ở đây.

Ngụy biện của bác Trọng, giải bằng toán

 

Trước khi đọc entry này, xin đọc entry hôm qua, tại đây. Câu hỏi là vầy:

Trong thời gian ở Cuba, bác Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng có phán một câu cực máu. Bác bẩu:

Việt Nam “giải quyết được các vấn đề xã hội tốt hơn nhiều so với các nước tư bản chủ nghĩa có cùng mức phát triển kinh tế.”

Câu này máu, dưng mà cũng độc ở chỗ này:

Giả sử câu này hoàn toàn đúng về mặt fact, về mặt dữ liệu.

Tức là chấp cho bác Trọng là đúng hết. Rằng thì là có một cây thước nào đó để đo mức phát triển kinh tế. Rằng thì là có nước tư bản X nào đó có cùng mức phát triển kinh tế với Việt Nam. Rằng thì là có một cây thước khác để đo mức giải quyết các vấn đề xã hội. Rằng nước X nói trên có điểm xã hội thấp hơn Việt Nam.

Nói chung là chấp hết ráo.

Thì câu của bác Trọng vẫn là một thứ ngụy biện!

Đố biết tại sao.

Câu trả lời, tớ giải thích trong entry trước.

Bây giờ tớ giải thích thêm bằng toán. Câu trả lời bằng toán sẽ hơi khác hơn một tí, có nhược điểm của nó, nhưng cũng gần sát ý. Nhưng dùng toán, câu trả lời ngắn hơn, và thậm chí đối với một số bạn quen với toán, là đơn giản hơn, dễ hiểu hơn.

Bạn nào còn muốn tiếp tục suy nghĩ thì đừng đọc. Chứ tớ làm biếng không chơi trò chữ màu trắng nữa đâu.

Câu trả lời:

Giả sử có thước đo điểm kinh tế (đơn vị KT) và thước đo điểm xã hội (đơn vị XH).

Theo bác Trọng, Việt Nam có kinh tế 5 KT chẳng hạn, và xã hội 6 KT, trong khi nước tư bản X nào đó, có kinh tế cũng 5 KT, thì xã hội của X chỉ có 4 XH thôi.

Nói theo toán học, thì bác Trọng khoe rằng, ở nước tôi, tỷ lệ XH/KT là 6/5 = 1.2, cao hơn ở nước X, chỉ có 4/5 = 0.8 thôi.

Suy ra, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ngon lành hơn chủ nghĩa tư bản.

Tuy nhiên, điều này chỉ đúng nếu tỷ lệ XH/KT là một chỉ số có ý nghĩa, và chỉ số này được đồng ý rằng càng cao là càng tốt và càng thấp là càng xấu.

Nhưng thực tế không phải như vậy.

Vì nếu XH/KT càng cao, thì ngược lại KT/XH càng thấp. Và XH/KT càng thấp, thì KT/XH càng cao.

Mà không có lý do khách quan nào để chọn XH/KT thay vì KT/XH. Lật ngược lại, chỉ số KT/XH của Việt Nam chỉ có 5/6 = 0.84 trong khi chỉ số KT/XH của X lên tới 5/4 = 1.25.

Nước nào mà chẳng may XH/KT bị thấp, sẽ lại khoe là KT/XH của tôi cao.

Cho nên nếu nói xuôi không được thì tất nói ngược phải được.

Cái khoe khoang trở nên vô nghĩa. Và nó trở thành ngụy biện. Thuộc dạng “nói thế đéo nào cũng được.”

Câu đố: Ngụy biện của bác Tổng Trọng

Nguyễn Phú Trọng tại Cuba

Hôm bữa bác Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng qua La Havana. Do trái múi giờ, nên hôm đó cả Cuba lẫn Việt Nam đều thức để nghe bác Trọng chém gió bằng một bài dài thượt đăng nguyên văn tại đây.

Trong đó bác Trọng có nói một câu cực kỳ đặc biệt. Bác bẩu:

Việt Nam “giải quyết được các vấn đề xã hội tốt hơn nhiều so với các nước tư bản chủ nghĩa có cùng mức phát triển kinh tế.”

Câu này đặc biệt ở chỗ này:

Giả sử câu này hoàn toàn đúng về mặt fact, về mặt dữ liệu.

Tức là chấp cho bác Trọng là đúng hết. Rằng thì là có một cây thước nào đó để đo mức phát triển kinh tế. Rằng thì là có nước tư bản X nào đó có cùng mức phát triển kinh tế với Việt Nam. Rằng thì là có một cây thước khác để đo mức giải quyết các vấn đề xã hội. Rằng nước X nói trên có điểm xã hội thấp hơn Việt Nam.

Nói chung là chấp hết ráo.

Thì câu của bác Trọng vẫn là một thứ ngụy biện!

Đố biết tại sao.

Vụ án Trayvon Martin: Vết thương chủng tộc chưa lành

(Hết giờ viết blog, tui lấy bài viết báo bốt lên.)

Trayvon Martin, trong tấm hình do gia đình cung cấp, không rõ ngày chụp. (Hình: AP Photo/Martin Family)

Vũ Quí Hạo Nhiên/Người Việt

Án mạng giết một thanh niên da đen, mới đầu chỉ là một trong nhiều án mạng thương tâm khác, nay trở thành một biểu tượng được cả nước Mỹ quan tâm. Qua tới tuần thứ tư, một chỉ huy trưởng cảnh sát từ chức, và chính Tổng Thống Barack Obama cũng phải lên tiếng, với một câu nói đi thẳng vào lòng các bậc cha mẹ.

Người bị sát hại là Trayvon Martin, một học sinh trung học 17 tuổi, bị bắn chết ở Sanford, Florida, ngoại ô Orlando.

Khi bị giết, trên người em chỉ có một hộp kẹo Skittles và một chai nước trà đá. Em vừa mua kẹo và nước trong một tiệm 7-Eleven về.

Ðó là điều Tổng Thống Obama nói trong bài diễn văn. Nhắn với cha mẹ Trayvon, ông nói, “Nếu tôi có con trai, con tôi sẽ trông giống Trayvon.”

Lời nói của Obama chính là rất nhiều người lên tiếng trên truyền hình, trong các cuộc biểu tình, bãi khóa: Họ nghi rằng Trayvon Martin bị giết chỉ vì em gốc Phi Châu, da em đen, và điều này có nghĩa là hàng triệu thanh niên gốc Phi Châu khác đều có nguy cơ bị bắn chết bất cứ lúc nào, cho dù có là con trai tổng thống.

 

Vụ bắn người

 

Án mạng diễn ra ngày 26 tháng 2. Nhân chứng kể lại họ nghe tiếng xô xát, tiếng kêu cứu, rồi tiếng súng.

Báo cáo của cảnh sát nói khi tới nơi thì họ tìm thấy George Zimmerman, 28 tuổi, một người tình nguyện canh gác khu phố, cầm súng đứng bên cạnh xác Martin. Mũi ông chảy máu cam và sau gáy ông có vết xước.

Zimmerman nói ông bắn để tự vệ. Tin lời ông này, cảnh sát không bắt ông, không thử độ rượu hay ma túy, và cũng không gọi về bót để kiểm tra hồ sơ cá nhân ông này.

Tới ngày 9 tháng 3, vẫn chưa thấy động tĩnh gì trong vụ án, gia đình nhà Martin đòi cảnh sát công bố những cuộc gọi cấp cứu 9-1-1 liên quan tới vụ này.

Một tuần sau, cảnh sát cung cấp băng thu âm 9-1-1. Một người trong gia đình kể lại cho đài ABC, sau khi nghe cuốn băng, bà mẹ Trayvon gào khóc bỏ chạy ra khỏi phòng.

 

Cuộc gọi cấp cứu 9-1-1

 

Zimmerman là một tình nguyện viên của nhóm “neighborhood watch,” một tổ chức tự nguyện có mặt ở nhiều xóm. Người dân trong xóm tự lập “neighborhood watch” và tự nguyện canh chừng xem có gì cần thì giúp lẫn nhau hoặc có gì khả nghi thì gọi cảnh sát.

Băng thu âm 9-1-1 có nhiều cuộc gọi của cư dân báo động vụ bắn ở bên ngoài nhà họ, nhưng cuộc gọi của chính Zimmerman là cuốn băng được nghe nhiều nhất.