Một vụ cưỡng chế thời Pháp thuộc

Trong một luận án tiến sĩ đại học Yale, phân tích lịch sử truyền đạo Công Giáo vào Việt Nam, tớ đọc được một chuyện về một vụ đất đai. Một vụ vừa có chuyện cưỡng chế, vừa có chuyện không cưỡng chế trong đó. Tớ kể chuyện này ở đây, bạn nào suy diễn linh tinh là chuyện riêng của bạn.

Chuyện xảy ra năm 1937, vào thời cực thịnh của thực dân Pháp tại Đông Dương, khi mà tất cả các phong trào kháng chiến đều bị dẹp hết, một thế hệ công chức bản xứ đã có mặt để thực hiện tất cả những chính sách gì mà Pháp cần. Hầu hết cơ sở hạ tầng đều đã hiện diện – trường học, nhà thương, đường sắt, v.v.

Năm đó, chính quyền thành phố Hà Nội ra quyết định dời một nghĩa trang Công Giáo. Một lý do được nhà cầm quyền ghi là “nằm bên cạnh một con đường cái dẫn tới thủ đô, nó gây cảm giác chết chóc trên đường đi.”

Họ định dọn qua một địa điểm khác, thì địa điểm này lại nằm cạnh một ngôi đình thờ Hai Bà Trưng.

Ông Phạm Huy Lục, lúc đó là Chủ tịch Viện Dân biểu Bắc Kỳ, phản đối. Ông nói dọn nghĩa trang vào giữa thành phố là vi phạm phép vệ sinh. Nhưng phía Pháp không nghe.

Thấy vậy, ông Lục đổi chiến thuật, ông mang Hai Bà ra dọa, ông nói địa điểm này xúc phạm một “đền thờ quốc gia” vì tính linh thiêng của Hai Bà v.v.

Trong một bức thư trả lời, người giám đốc sở Công chánh của Hà Nội phản bác là ngôi đình này chỉ mới xây có 200 năm, chỉ là một trong hàng ngàn đình làng, không phải là đình cổ từ thời xưa, không nằm trong danh sách di tích lịch sử của trường Viễn Đông Bác Cổ.

Nói vậy nhưng ông Pháp này cũng nhịn ông Lục. Ông này đề nghị một địa điểm khác.

Thì ở địa điểm này, người chủ miếng đất bên cạnh lên tiếng phản đối. Lúc đầu, ông này cũng nêu lý do vệ sinh này nọ. Sở Công chánh không nghe.

Ông chủ đất lại bèn đem tôn giáo ra dọa. Ông nói bên cạnh chỗ đề nghị làm nghĩa trang này là một cái đền của đạo Lão, thờ Tú Uyên – Giáng Kiều.

Ông chủ tỉnh Hà Nội viết một bức thư lên quan Toàn Quyền, càm ràm là cái đền này chả dính dáng gì tới dự án nghĩa trang này cả.

Nhưng cũng nhịn, bỏ ý định dời nghĩa trang.

Tóm lại là trong vụ này có những chuyện như sau:

* Thực dân Pháp di dời một nghĩa trang của người Công Giáo – là những người mà giới trí thức cộng sản hay đồng hóa với chế độ thực dân.

* Một ông bản xứ, trong cái Viện Dân biểu Bắc Kỳ mà sử gia cộng sản hay dựng lên hình ảnh là nghị gật tay sai, ông này lên tiếng phản đối nhà cầm quyền, và phản đối thành công. Không cưỡng chế miếng đất gần đình nữa.

* Một ông chủ đất bản xứ, tức là kẻ bị cai trị trong chế độ thuộc địa, cũng phản đối thành công, chống được quyết định cưỡng chế miếng đất gần nhà ông, gần một đền thờ Tiên.

Như đã nói, tớ chỉ kể chuyện thời xưa, thời mà dân ta bị áp bức bóc lột dưới chế độ thực dân. Tớ không kể chuyện thời nay, bạn nào suy diễn linh tinh, bị thất vọng hay gì đấy, ráng chịu.

Luận án này là “Catholic Vietnam: Church, Colonialism and Revolution, 1887-1945,” đại học Yale University, năm 2008, tác giả Charles Patrick Keith. Ông lục lọi văn khố ở Hà Nội, Sài Gòn, Paris, Aix-en-Provence, cũng như trong thư viện Việt Nam tại đại học Cornell.

Tiến sĩ Keith hiện dạy sử Đông Nam Á tại Michigan State University. Luận án này đoạt giải Henry A. Turner Dissertation Prize, và sắp tới sẽ được xuất bản dưới dạng sách, tựa “Catholic Vietnam:  A Church from Empire to Nation, 1862-1954,” NXB University of California Press (thuộc đại học UC, quen gọi là Berkeley).

Talawas đã từng dịch một bài viết của TS Keith, ở đây.

TS Nguyễn Quốc Quân và nữ sĩ Hồ Điệp

Lê Quốc Quân, về Nguyễn Quốc Quân

Sorry mọi người là vì khá bận nên để lâu mới quay lại.

Chi tiết về nữ sĩ Hồ Điệp là như vầy:

TS Nguyễn Quốc Quân, người đảng viên Việt Tân bị cộng sản bắt, chính là con trai của nữ sĩ Hồ Điệp. Chi tiết tớ đọc thấy được trên trang Facebook của Lạc Việt, và sau đó thấy nhiều trang mạng khác cũng nói vậy.

Cũng qua google, mới tìm ra truyện chép lại trong entry vừa rồi.

Hỏi thêm chị Ngô Mai Hương, vợ TS Quân, chị Hương xác nhận là những chi tiết trong truyện này là về TS Quân. Tức là tác giả nhớ lộn thầy “Quân” ra thầy “Huân.” Chả là hai chữ “Quân” và “Huân” phát âm theo giọng Nam thì giống nhau.

Cũng trên Facebook thì Luật sư Lê Quốc Quân, một người cũng từng bị bắt vì tội “dân chủ,” tiết lộ là TS Quân đã có lần cùng thanh niên Hà Nội đi biểu tình đòi chủ quyền Trường Sa Hoàng Sa.

Nữ sĩ Hồ Điệp ngâm thơ và ngôi trường có bác tới thăm

Đàn Thu, Tay Ngọc - thơ Đinh Hùng, nhạc Thục Vũ – Thái Thanh hát, Hồ Điệp ngâm. Chương trình Tao Đàn ngày xưa hay có những quả thi nhạc giao duyên như vầy.

Hôm qua loanh quanh trên Facebook, bỗng khám phá ra một chi tiết thú vị về cố nữ sĩ Hồ Điệp của đài phát thanh Sài Gòn năm xưa.

Hồi đó, chương trình Tao Đàn là loại chương trình nghệ thuật “high brow,” trí thức, văn chương.

Thơ miền Nam vượt lên hẳn những gì có sẵn trước 1954, với những Nguyên Sa, Đinh Hùng, Du Tử Lê, Thanh Tâm Tuyền, và ảnh hưởng tới nhạc Trịnh Công Sơn, Lê Uyên Phương, một phần cũng nhờ có “đầu ra” là những chương trình “high brow” như vậy.

Nữ sĩ Hồ Điệp là một trong những giọng ngâm thơ nòng cốt của chương trình Tao Đàn. Băng ngâm thơ của bà được bán ra thị trường, và lại ăn khách – một thực trạng khác hẳn với cách tiếp nhận thơ của thế kỷ 21 ngày nay.

Sau khi tìm thấy chi tiết về nữ sĩ Hồ Điệp trên Facebook, loanh quanh một hồi lại thấy câu chuyện này trên vantuyen.net.

Câu chuyện mang tên “Ngôi trường có bác tới thăm” do tác giả Tuấn Linh viết. Bấm vào đây để đọc bản gốc. Bản dưới đây tớ có hiệu đính vài lỗi chính tả, chấm câu, một vài từ ngữ. Lúc đầu tớ có đổi “ty” thành “sở” nhưng sau khi có độc giả TranLong góp ý kiến thì tớ trả về thành “ty.”

Đọc trước đi, rồi mai mốt tớ nói cho biết cái chi tiết thú vị về nữ sĩ Hồ Điệp là chi tiết gì.

* * * * *

Ngôi trường có bác tới thăm

Tuấn Linh (Nguồn: vantuyen.net)

Trường phổ thông cấp ba Châu Thành tỉnh Rạch Giá, nằm ngay trên đường nối liền huyện Châu Thành với xã Minh Lương, cách ngã ba Rạch Sỏi khoảng 500m. Trường trực thuộc quản lý của ty giao dục tỉnh. Tất cả mọi chuyện của trường đều do ty quyết định. Cũng chính vì vậy đám giáo viên chúng tôi dễ thở một chút.

Trường có bốn thứ giáo viên: Giáo viên lưu dung, giáo viên tân tuyển, giáo viên chính quy và giáo viên chi viện. Giáo viên chi viện do bộ cử vào từ ngoài Bắc. Đây là cấp giáo viên lãnh đạo. Trong cấp giáo viên này có hai loại: loại hành chính có năng lực giáo dục như tốt nghiệp sư phạm, nghiệp vụ khá, tương đối có trình độ, loại Đảng viên nắm chi bộ Đảng. Loại này học lực thường xuất thân từ bổ túc vắn hóa có trình độ thấp, nhưng lại nắm quyền sinh sát trong tay. Hệ thống chính quyền trong chế độ CS là hệ thống “Hai thủ trưởng” một bên là hành chính : Hiệu trưởng, một bên là Đảng : chi bộ Đảng. Hệ thống này chồng chéo và kiểm soát nhau. Bên hành chánh khinh thường bên Đảng ( vì bên đảng dốt). Bên đảng uy quyền cao nên thường luôn góp ý hay xen vào bên hành chánh như kiểm thảo, báo cáo. Loại giáo viên này chuyên phụ trách về bộ môn chính trị, hay tổ chức xây dựng đoàn, đảng.

Chủ nghĩa ‘libertarian’ ngày càng được ủng hộ

(Vẫn chưa có giờ viết blog. Tiếp tục lấy bài báo post lên. Bài này cũ, 22/2/12, nhưng info cũng hữu ích.)

Bác Sĩ Ron Paul, một dân biểu Cộng Hòa có chủ trương libertarian và từng tranh cử trong đảng Libertarian, hiện nay tranh cử tổng thống trong đảng Cộng Hòa và liên tục thu hút được xấp xỉ 10% người ủng hộ. (Hình: AP Photo/Charles Rex Arbogast)

Vũ Quí Hạo Nhiên/Người Việt

Với cuộc tranh cử kiên trì của Dân Biểu Ron Paul trong vòng bầu cử sơ bộ đảng Cộng Hòa, chủ thuyết chính trị “libertarianism” được nhiều người để ý, quan tâm và ủng hộ.

Chủ thuyết “libertarian,” tạm dịch là “tự do,” không phải là một chủ thuyết mới. Ngay tại quận Cam, tờ nhật báo Orange County Register xưa nay hay được xem là cơ quan truyền thông thiên về chủ thuyết này nhất.

Vậy chủ nghĩa tự do là gì? Và nó khác chủ nghĩa “liberal”/”liberalism” – cũng thường được dịch là tự do – như thế nào?

Hiểu ở cách đơn giản nhất, chủ nghĩa “libertarian” cho rằng mỗi cá nhân có quyền tự do và được phép làm bất cứ cái gì mà không có hại tới người khác. Vì coi trọng tự do cá nhân, nên chủ nghĩa libertarian không tín nhiệm sự can thiệp của nhà nước. Nhà báo nổi tiếng P.J. O’Rourke, một người ủng hộ chủ nghĩa tự do, từng nói:

“Trao tiền và quyền cho nhà nước cũng giống như đưa chai whiskey với chìa khóa xe cho mấy em trai tuổi teen.”

Ý của O’Rourke phản ảnh suy nghĩ của người libertarian cho rằng chính quyền là một nhóm người không tin tưởng được. Càng trao quyền nhiều bao nhiêu, càng hại bấy nhiêu.

Ðể cổ võ cho chủ thuyết của mình, lý thuyết gia libertarian David Nolan có đặt ra một sơ đồ, mang tên “sơ đồ Nolan”. Nolan sau này lập ra đảng Libertarian.

Sơ đồ Nolan. Người libertarian tự cho là tôn trọng tự do trong mọi chuyện, trong khi người bảo thủ chỉ tôn trọng tự do trong kinh tế và người cấp tiến chỉ tôn trọng tự do trong chuyện cá nhân hay xã hội. (Hình: Khoa Vũ/Người Việt)

Sơ đồ “tự do”

Sơ đồ do Nolan vẽ ra có 2 chiều, một chiều về tự do cá nhân, và một chiều về tự do kinh tế. Ở góc dưới của sơ đồ này, Nolan đặt chủ nghĩa dân túy (populism) hoặc chủ nghĩa toàn trị (totalitarianism) – khi chính quyền áp đặt mọi thứ.

Vụ án Trayvon Martin: Vết thương chủng tộc chưa lành

(Hết giờ viết blog, tui lấy bài viết báo bốt lên.)

Trayvon Martin, trong tấm hình do gia đình cung cấp, không rõ ngày chụp. (Hình: AP Photo/Martin Family)

Vũ Quí Hạo Nhiên/Người Việt

Án mạng giết một thanh niên da đen, mới đầu chỉ là một trong nhiều án mạng thương tâm khác, nay trở thành một biểu tượng được cả nước Mỹ quan tâm. Qua tới tuần thứ tư, một chỉ huy trưởng cảnh sát từ chức, và chính Tổng Thống Barack Obama cũng phải lên tiếng, với một câu nói đi thẳng vào lòng các bậc cha mẹ.

Người bị sát hại là Trayvon Martin, một học sinh trung học 17 tuổi, bị bắn chết ở Sanford, Florida, ngoại ô Orlando.

Khi bị giết, trên người em chỉ có một hộp kẹo Skittles và một chai nước trà đá. Em vừa mua kẹo và nước trong một tiệm 7-Eleven về.

Ðó là điều Tổng Thống Obama nói trong bài diễn văn. Nhắn với cha mẹ Trayvon, ông nói, “Nếu tôi có con trai, con tôi sẽ trông giống Trayvon.”

Lời nói của Obama chính là rất nhiều người lên tiếng trên truyền hình, trong các cuộc biểu tình, bãi khóa: Họ nghi rằng Trayvon Martin bị giết chỉ vì em gốc Phi Châu, da em đen, và điều này có nghĩa là hàng triệu thanh niên gốc Phi Châu khác đều có nguy cơ bị bắn chết bất cứ lúc nào, cho dù có là con trai tổng thống.

 

Vụ bắn người

 

Án mạng diễn ra ngày 26 tháng 2. Nhân chứng kể lại họ nghe tiếng xô xát, tiếng kêu cứu, rồi tiếng súng.

Báo cáo của cảnh sát nói khi tới nơi thì họ tìm thấy George Zimmerman, 28 tuổi, một người tình nguyện canh gác khu phố, cầm súng đứng bên cạnh xác Martin. Mũi ông chảy máu cam và sau gáy ông có vết xước.

Zimmerman nói ông bắn để tự vệ. Tin lời ông này, cảnh sát không bắt ông, không thử độ rượu hay ma túy, và cũng không gọi về bót để kiểm tra hồ sơ cá nhân ông này.

Tới ngày 9 tháng 3, vẫn chưa thấy động tĩnh gì trong vụ án, gia đình nhà Martin đòi cảnh sát công bố những cuộc gọi cấp cứu 9-1-1 liên quan tới vụ này.

Một tuần sau, cảnh sát cung cấp băng thu âm 9-1-1. Một người trong gia đình kể lại cho đài ABC, sau khi nghe cuốn băng, bà mẹ Trayvon gào khóc bỏ chạy ra khỏi phòng.

 

Cuộc gọi cấp cứu 9-1-1

 

Zimmerman là một tình nguyện viên của nhóm “neighborhood watch,” một tổ chức tự nguyện có mặt ở nhiều xóm. Người dân trong xóm tự lập “neighborhood watch” và tự nguyện canh chừng xem có gì cần thì giúp lẫn nhau hoặc có gì khả nghi thì gọi cảnh sát.

Băng thu âm 9-1-1 có nhiều cuộc gọi của cư dân báo động vụ bắn ở bên ngoài nhà họ, nhưng cuộc gọi của chính Zimmerman là cuốn băng được nghe nhiều nhất.

Chủ nghĩa cá nhân

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chỉ trích "chủ nghĩa cá nhân." (Hình báo Dân Trí)

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng hôm thứ Hai đăng đàn chỉ trích chủ nghĩa cá nhân. Ông nói nặng nề thế này:

“Suy đến cùng là do không vượt qua được chủ nghĩa cá nhân. Bác Hồ đã nhiều lần nhấn mạnh rằng, chủ nghĩa cá nhân là kẻ thù hung ác, là giặc nội xâm, nó không mang gươm, mang súng nhưng vô cùng nguy hiểm, gian giảo, xảo quyệt; nó kéo người ta xuống dốc không phanh. Mọi thứ xấu xa, hư hỏng đều sinh ra từ căn bệnh này. Nếu không đánh bại, không quét sạch chủ nghĩa cá nhân thì Đảng ta không thể trong sạch, vững mạnh được, không thể là một đảng cách mạng chân chính hết lòng vì nước, vì dân được.”

Chủ nghĩa cá nhân là cụm từ 4 chữ để gọi khái niệm “tham.”

Có hai cách để xử lý lòng tham, hay chủ nghĩa cá nhân.

* Một cách, là như Tổng bí thư nói, phải “đánh bại,” “quét sạch” nó.

* Cách thứ nhì, là xây dựng hệ thống xã hội pháp luật trong đó mình hiểu là có cái gọi là lòng tham và mình chấp nhận nó, giữ cho nó không gây hại, và phạt nó khi nó có gây hại.

Hoặc hay hơn nữa, là mình tôn trọng lòng tham của mọi người để biến thành chuyện có lợi.

Ai “trí thức” nhất? (Có poll, vote đêêê)

Mấy hôm nay thấy bàn luận về “trí thức” nhiều quá, cả bên này lẫn bên kia, nên tớ cho rằng các bác rất rành về trí thức.

Những lập luận các bác đưa ra về “trí thức” đều là những lập luận rất vĩ mô, kiểu như cả thế giới ở đâu cũng phải thế.

Do đó, nếu có thể chấm điểm tớ nghĩ rằng các bác dễ dàng nhận ra ai “trí thức” nhất, ai không trí thức bằng, và ai ít trí thức nhất.

Và vì lập luận của tất cả các bác đều là lập luận có thể áp dụng trên cả vũ trụ, tớ đưa ra một số giả thuyết ở các nước khác, các bác chọn xem ai trong số những người này “trí thức” nhất. (A là người thật. C là composite. B, D là giả tưởng.)

(A) Ở Mỹ, thập niên 1980, một nhà toán học giải thưởng Fields, hăng hái hoạt động trong phong trào chống vũ khí hạt nhân và những hoạt động quân sự của chính quyền Reagan: Chống đặt hỏa tiễn NATO ở châu Âu, chống Star Wars, chống can thiệp vào Nicaragua, chống viện trợ cho El Salvador.

(B) Ở Cuba, một nhà nghiên cứu chế ra giống xì gà mới, thu hoạch nhiều hơn gấp 2, ngon hơn gấp 3, thu nhập của nông dân tăng gấp 4. Thu nhập của nhà nước, độc quyền xuất khẩu, tăng bao nhiêu không biết, và ông cũng không quan tâm. Ông tiếp tục nghiên cứu về xì gà. Lâu lâu bị lôi đi dự mít tinh kỷ niệm cách mạng Cuba thì cũng đi và cũng hô khẩu hiệu, cũng Fidel muôn năm như người ta, rồi cũng về chúi vào nghiên cứu xì gà.

(C) Ở Mỹ, một tiến sĩ sinh học vận động bài trừ dạy thuyết tiến hóa trong trường học và thay bằng lời dạy trong Kinh Thánh rằng Thiên Chúa tạo dựng trời đất và muôn loài trong 7 ngày.

(D) Ở Cambodia, một bà bác sĩ 30 tuổi chế ra thuốc chữa AIDS, bán rẻ cho WHO để phân phối toàn cầu, xóa sạch bệnh AIDS thế giới. Sau đó bà tiếp tục nghiên cứu tới các bệnh miễn nhiễm khác. Suốt 40 năm sau đó, không bao giờ bà phát biểu điều gì liên quan tới chính trị, xã hội, v.v. Chỉ thuần y khoa thôi.

(E) Cả lũ không có đứa nào trí thức.

(Add: Các bác nào bỏ phiếu “E” xin viết thêm ý kiến trong phần comment. Cám ơn.)

Nào cùng nhau góp ý giúp Bộ Công An (có poll)

(AP Photo/Francois Mori)

Hôm nay đẹp giời, tớ muốn chúng ta cùng nhau giúp Trung tướng Trần Đại Quang, Bộ trưởng Bộ Công An một tay. Dầu gì bác í cũng bộ trưởng mới, cần được khuyến khích, ủng hộ.

Trong bản Báo cáo Nhân quyền Libya năm 2004, Bộ Ngoại Giao Mỹ cho biết:

Các cơ quan an ninh và các Ủy ban Cách mạng sử dụng một mạng lưới rộng lớn những kẻ chỉ điểm. Quan sát viên quốc tế ước lượng có từ 10 tới 20 phần trăm dân số là tham gia làm chỉ điểm cho nhà nước.

The security agencies and the Revolutionary Committees oversaw an extensive network of informants. Foreign observers estimated 10 to 20 percent of the population was engaged in surveillance for the Government.

Vậy mà chế độ anh Gadhafi vẫn rớt. Từ đó, ta suy ra một trong hai kết luận sau đây phải đúng:

(A) “10 tới 20 phần trăm dân số làm chỉ điểm” là chưa đủ. Đề nghị Bộ Công An nỗ lực gia tăng số Hồng vệ binh lên thật cao, phải, 30, 40, 50% dân số, cho chắc ăn.

(B) “10 tới 20 phần trăm dân số làm chỉ điểm” là quá nhiều vậy mà vẫn không ăn thua. Chứng tỏ đám chỉ điểm là vô dụng, bao nhiêu cũng chả ăn thua. Đề nghị Bộ Công An giải ngũ Hồng vệ binh cho các em về nhà làm ruộng.

Vậy câu nào là câu đúng? Xin bỏ phiếu.

Tòa đại sứ Mỹ ở Syria, nói về nước nào đây?

Không có thế lực thù địch

Trên Facebook, tòa đại sứ Mỹ ở Damascus post một status nhân dịp có biểu tình Occupy Wall Street (Chiếm Wall Street – biểu tượng nền kinh tế tư bản). Cuộc biểu tình nay đã lan ra nhiều thành phố khắp nước Mỹ. Truyền hình Syria đưa tin nhiều về vụ này, và tòa đại sứ viết vài lời suy nghĩ. Đọc ở đây. Tớ dịch ở dưới:

Có nhiều tin về Occupy Wall Street trên truyền hình Syria. Chắc chắn là có nhiều người ở Mỹ bất bình với tình hình kinh tế. Thất nghiệp tương đối cao, 9%. Giá nhà rớt, nhiều gia đình bị thiệt hại. Hai đảng lớn của Mỹ cãi nhau về cách chữa nền kinh tế. Chúng tôi không biết chuyện gì sẽ xảy ra sắp tới. Nhưng điều chúng tôi biết, là:

* Nước Mỹ sẽ có tổng tuyển cử tháng 11 năm 2012 không do sự sắp xếp của tình báo Mỹ mà do một ủy ban bầu cử độc lập không lệ thuộc tổng thống hay quốc hội.

* Nhóm tổ chức Occupy Wall Street có toàn quyền tự do ra ứng cử hoặc tổ chức để ủng hộ các ứng cử viên họ thích.

* Các nhóm Occupy Wall Street sẽ không được phép phá hoại tài sản công hay tư, nhưng họ được quyền tổ chức biểu tình ở các nơi và họ muốn nói gì về chính quyền Mỹ cũng được mà không bị bắt, không bị bắn.

* Cảnh sát sẽ không nã súng vào hàng ngàn người biểu tình.

* Một số người biểu tình Occupy Wall Street đã bị bắt vì làm xáo trộn trật tự (chặn đường xe cộ) nhưng họ sẽ không bị tra tấn, và sẽ không gia đình nào phải nhận xác con em mình với vết tích tra tấn trên thi thể.

* Báo chí quốc tế và các NGO đang theo dõi và tường thuật về biểu tình Occupy Wall Street, không bị chính quyền can thiệp.

* Nhóm Occupy Wall Street được tự do nói chuyện với bất kỳ người Mỹ hay người ngoại quốc nào muốn nói chuyện với họ, mà không sợ bị bắt.

* Chính quyền Mỹ có thể than phiền là chính sách tiền tệ của một nước đang làm hại nền kinh tế Mỹ, nhưng chính quyền Mỹ sẽ không kêu ca với thế giới là có một thứ thế lực thù địch ngoại quốc nào đó – không nêu chi tiết hay bằng chứng – mà lại bảo là khuyến khích nhóm Occupy Wall Street hay một phong trào biểu tình nào đó.

Tác giả là Leslie Ordeman, nhân viên phụ trách trang Facebook của tòa đại sứ Mỹ tại Syria.

 

 

Siết mạng, chặn Facebook, cấm nói ‘Trường Sa’ : Wikileaks

Khách hàng vừa uống cà phê vừa dạo Internet, tại Sài Gòn năm 2004. Việt Nam tìm cách siết thông tin bằng cách ngăn chặn mạng Internet và cụ thể là Facebook, theo một công điện của tòa đại sứ Mỹ bị Wikileaks tiết lộ ra. (Hình: Hoang Dinh Nam/AFP/Getty Images)

 

Vũ Quí Hạo Nhiên/Người Việt

WESTMINSTER (NV)- Quyết tâm siết chặt Internet, nhà nước Việt Nam ra lệnh chặn Facebook và cấm không cho nói chuyện Trường Sa trên mạng, dù là đang chơi game – đó là những chi tiết trong công điện ký tên Ðại Sứ Michael Michalak và gởi ngày 25 tháng 11, 2009, bị tiết lộ trong kho công điện ngoại giao của Wikileaks.

Việc chặn Facebook không phải là chuyện bí mật. Ngay từ Mùa Hè năm 2009, đã có tin đồn Việt Nam ra lệnh chặn Facebook, và một văn bản – tới nay vẫn chưa được kiểm chứng – mang số 693/CV/KTNVI (P7), đề ngày 27 tháng 8, 2009, được lưu truyền trên mạng trong đó có danh sách các trang web cần chặn và có Facebook trong đó.

“Vào tháng 10, người dùng bắt đầu gặp khó khăn khi truy cập Facebook, trang mạng có trên 1.1 triệu người sử dụng tại Việt Nam. Lúc đầu, người ta tự giải thích là chính quyền Việt Nam đang thử nghiệm một loại kỹ thuật mới để chặn một số trang web và tình hình sẽ không kéo dài mãi,” bản công điện viết.

“Giả dụ này có vẻ đúng,” công điện viết tiếp, “khi mà vài ngày sau đó, Faceook lại tái xuất hiện như phép lạ, dù chỉ là trong vài giờ”.

Cũng vào tháng 10, báo Người Việt liên lạc với công ty Facebook để phối kiểm tin Facebook bị chặn tại Việt Nam. Giám đốc Thông tin Quốc tế và Chính sách Công của Facebook là bà Debbie Frost khi đó chưa quả quyết Facebook đang bị chặn. Tuy nhiên, bà cũng lên tiếng:

“Chúng tôi tin rằng mọi người ở khắp thế giới cần được dùng trang mạng này để truyền tin và chia sẻ thông tin với bạn bè, gia đình và đồng nghiệp, và thật là đáng xấu hổ, nếu người dân ở Việt Nam hoặc bất cứ nước nào khác không có quyền vào trang Facebook, là trang giúp người ta chia sẻ tin tức với người quan tâm.”

.

Chặn Facebook để kiềm chế thông tin

.

Tới lúc Ðại Sứ Michalak viết công điện này vào tháng 11, chuyện Facebook bị chặn đã rõ ràng. “Không còn thắc mắc gì nữa, rõ ràng là trang mạng này đang bị chặn bởi các công ty cung cấp dịch vụ Internet tại Việt Nam, và chỉ thị cho các công ty này đồng loạt chặn trang mạng này rất có thể đến từ nhà cầm quyền trung ương.”

Thông tấn xã AP đưa tin Facebook bị chặn. Báo chí thế giới rầm rộ tin tức về vụ này. Thông tấn xã Ðức DPA trích lời viên chức của FPT và VNPT, hai công ty cung cấp dịch vụ Internet lớn của Việt Nam, xác nhận có lệnh của nhà nước bắt buộc chặn Facebook.

Bộ Trưởng Thông Tin Truyền Thông Lê Doãn Hợp phát biểu tại Quốc Hội, và lời phát biểu này được báo chí quốc tế loan đi khắp nơi, cho thấy ông xem mạng Internet như là một mối đe dọa: Ông gọi mạng này là nơi phát tán những thông tin sai lạc và luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch. (Ông Hợp cũng là tác giả của cụm từ “lề phải”.)

Tuy chú trọng vào Facebook vì là một công ty Mỹ, điều mà công điện của Ðại Sứ Michalak quan tâm hơn là ý đồ kiểm soát thông tin.